O projekcie

W południowo-wschodniej części miasta, na skutek wieloletniej działalności przemysłu chemicznego powstała hałda odpadów poprodukcyjnych oraz staw "Kalina", zdegradowany w wyniku przedostawania się odcieków z hałdy do jego wód.

Na hałdzie przez wiele lat deponowane były odpady zwierające szereg aktywnych substancji toksycznych w tym fenoli i innych węglowodorów aromatycznych.

Obiekty te usytuowane są w bezpośrednim sąsiedztwie domów mieszkalnych jedno- i wielorodzinnych, co powoduje bezpośrednie , negatywne oddziaływanie w postaci emisji wyjątkowo szkodliwych substancji do środowiska. Dodatkowym utrudnieniem jest występujący niemal bez przerwy nieprzyjemny zapach unoszący się nad tym terenem, spowodowany emisją węglowodorów aromatycznych do powietrza.

W latach 90-tych, w celu ograniczenia negatywnego oddziaływania hałdy i stawu wykonano wokół hałdy bentonitowy ekran szczelny o głębokości 10-12 m, który miał zapobiegać przedostawaniu się zanieczyszczeń z hałdy do wód powierzchniowych. Za pomocą drenażu opaskowego odcieki z hałdy przejęte zostały poprzez zbiornik odcieków na oczyszczalnię znajdującą się na terenie pobliskich zakładów chemicznych. Po odpowiednim ukształtowaniu skarp (z użyciem skały płonnej) hałdę przykryto warstwą ziemi urodzajnej oraz zazieleniono. Zasypano mały staw, całość obsadzono zielenią.

Kolejnym krokiem było uporządkowanie gospodarki ściekowej wokół stawu "Kalina". Jak stwierdzono po latach wykonane prace nie rozwiązały problemu . Napływ zanieczyszczeń z pobliskiego terenu oraz znajdujący się w stawie osad powodowały, że skażenie wód było nadal bardzo wysokie. Dodatkowo pogarszająca się stale sytuacja finansowa zakładów chemicznych, które były odpowiedzialne za utrzymanie drenażu i przepompowni odcieków, spowodowała utrudnienia w utrzymaniu w miarę optymalnego stanu wód w stawie.

W celu ochrony mieszkańców przed negatywnym oddziaływaniem, gmina wybudowała zbiornik odcieków, który przejął odcieki z hałdy, równocześnie trwało stałe pompowanie wód stawu na oczyszczalnię ścieków „Klimzowiec” w Chorzowie. W celu uchronienia oczyszczalni przed jej uszkodzeniem spowodowanym dopływem zafenolowanych wód stworzono specjalny mechanizm postępowania ze ściekami pochodzącymi z tego rejonu. Jednocześnie podjęto kolejne próby rozwiązania problemu hałdy i stawu, stwierdzając m.in., że problem stanowią powstałe na dnie stawu osady i bez ich usunięcia nie dojdzie do radykalnego oczyszczenia stawu. Ponadto zauważono niepokojące zjawiska, mogące świadczyć o rozszczelnieniu się ekranu wokół hałdy lub przenikaniu zanieczyszczeń z hałdy przez miejsca nie objęte ekranem do stawu i na teren wokół niego.

Podjęto rozmowy z wieloma specjalistycznymi firmami, w celu zbadania problemu stawu i hałdy, a w rezultacie jego rozwiązania. Z uwagi na upadłość zakładów „Hajduki”, sprawcy szkody w środowisku, oraz na zbyt wysoki koszt działań zaproponowanych przez fachowców gmina nie podjęła się z nimi współpracy.

Dopiero realizacja projektu pn. „Zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków w Chorzowie i Świętochłowicach” finansowanego z Funduszu Spójności ISPA, realizowanego przez Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Chorzowie dało możliwość włączenia problemu hałdy i stawu „Kalina”,jako jednego z zadań, do tego projektu. Zadanie to nosi nazwę „Studium stawu „Kalina”. Jego realizacja zadania objęła m.in. zbadanie poziomu zanieczyszczenia stawu, określenie przyczyn tego stanu oraz opracowanie skutecznej metody oczyszczenia zbiornika i przywrócenia go do stanu równowagi przyrodniczej.

Na podstawie przeprowadzonych badań i ich analizy konsorcjum przygotowało wariantową koncepcję rewitalizacji stawu oraz przygotowało dla wariantu najkorzystniejszego- wybranego wspólnie przez Chorzowsko-Świętochłowickie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Chorzowie i samorząd Świętochłowic, dokumentację projektową i kosztorysową oraz pozwolenie na budowę.

Zarówno dla rewitalizacji stawu jak i jego zabezpieczenia przed wtórnym zanieczyszczeniem odciekami z hałdy przygotowano 3 warianty rozwiązań, z których jako optymalny pod względem merytorycznym jak i ekonomicznym wybrano:

  1. wariant polegający na wybraniu ze stawu osadów i ich odwodnieniu w specjalnej kwaterze, unieszkodliwieniu osadów poza miejscem ich powstania, bez etapowania prac. Okres realizacji tego zadania przewidziano na ok. 17 miesięcy, w tym okres wybierania osadu, jego zdeponowania w kwaterze i suszenia ok. 9 miesięcy;
  2. wariant polegający na wykonaniu bariery fizycznej wraz z drenażem odcieków. Okres realizacji tego wariantu określono na o. 8 miesięcy.

W 2011 roku miasto Świętochłowice złożyło wniosek do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach o dofinansowanie projektu rewitalizacji stawu Kalina z całą infrastrukturą towarzyszącą. Projekt został pozytywnie oceniony.

Koszt inwestycji: 29.779.341,83 zł finansowany w 85% z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Pozostałe finanse to wkład własny miasta oraz środki z WFOŚ i GW w Katowicach.

Prace wykonawcze prowadzi Konsorcjum trzech firm w składzie:

  • Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe VIG Sp. z.o.o. z siedzibą w Dąbrowie Górniczej – Lider konsorcjum,
  • Port - Service Sp. z.o.o. z siedzibą w Gdańsku
  • PPR Complex Sp. z.o.o. z siedzibą w Krakowie
  • reprezentowane przez pełnomocnika konsorcjum- lidera- Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowo-Handlowe VIG Sp. z.o.o.